“Srbija i njen Jug” Tanje Petrović

„Srbija i njen Jug: ‘Južnjački dijalekti’ između jezika, kulture i politike“ lingvistkinje i antropološkinje Tanje Petrović predstavlja naučno argumentovanu a popularno napisanu studiju o načinima na koji se jezičko i političko prožimaju u svakodnevnom životu. Knjigu je 2015. objavila Fabrika knjiga.

srbija_i_njen_ jug

Koju ulogu jezik/akcenat/dijalekat igraju prilikom procenjivanja neke osobe? Kako je došlo do toga da se „južnjačkim dijalektima“ pripisuju i neke osobenosti koje nemaju veze sa jezikom, kao što su nizak kulturni ukus i opšta civilizacijska zaostalost? Zbog čega se zagrebački, novosadski ili splitski doživljavaju kao prestižni ili simpatični, a govori Niša, Vranja i Pirota kao smešni ili čak bizarni? Da li je u pitanju samo nadmenost centra spram periferije, ili tu ima i nečeg drugog? Poređenja radi, kakva je situacija u drugim zemljama?

To su samo neka od pitanja koja otvara pomenuta studija Tanje Petrović, vanredne profesorke pri Istraživačkom centru Slovenačke Akademije Nauke i Umetnosti. Autorka primećuje i paradoks da “južnjački dijalekti” imaju pozitivan predznak samo kad je reč o idealizovanoj prošlosti (dela Bore Stankovića i Stevana Sremca), u kom je Jugoistok Srbije ostao fiksiran u stanju “premodernosti”. U savremenoj Srbiji “južnjački dijalekti” pozitivno se primaju jedino u humorističnom kontekstu (niz serija sa likom Šojića), što nije slučaj sa drugim dijalektima bližim standardu. Ovu pojavu Tanja Petrović tumači u ključu hijerarhizacije dijalekata, odnosno privilegovanja govornika određenih dijalekata.

Pored toga, ona skreće pažnju i da “južnjački dijalekti” nisu deo sistema u kom postoje i severni i zapadni, što upućuje na to da je reč o ideološkom a ne jezičkom kriterijumu.

Kao i u drugim svojim delima, i ovde autorka nudi niz primera iz oblasti popularne kulture, od Beogradskog sindikata i Marčela, preko Rokera s Moravu, do lokalnih rep grupa iz Vlasotinaca.

srbija i njen jug-tanja petrovic

Tanja Petrović bavi se i jugoslovenskim i socijalističkim nasleđem (“Yuropa”, 2012), kao i upotrebom jezika u formiranju ideologija i identiteta. Doktorirala je na temu Srba u Beloj krajini u Sloveniji, i njihovog procesa promene jezika i identiteta.

http://www.fabrikaknjiga.co.rs/

http://pescanik.net/srbija-i-njen-jug/

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s